KUNST UIT NATUUR

 

'Kunst uit Natuur' is een project waarin ik sinds 2012 samenwerk met ecoloog Cor ten Haaf.

Het concept gaat uit van het op een nieuwe manier vormgeven van het landschap, met gebruikmaking van ter plaatse voorkomende grondsoorten. 

Binnen dit concept proberen we landschap-inrichting, kunst en natuurontwikkeling tot een 

samenhangend ontwerp te smeden, waarin een goede uitgangssituatie gecreëerd wordt voor de ontwikkeling van hoge natuurwaarden.

Het Nederlandse landschap is grotendeels vormgegeven door mensenhanden en is daarmee in principe kunstmatig.  De inrichting is vooral ontstaan vanuit praktische overwegingen (strijd tegen het water, infrastructuur, recreatie). 

De polders en het verkavelde landschap geven de rechtlijnigheid weer van de Hollandse inrichting. Het visuele aspect staat hoofdzakelijk in dienst van de functie. De natuur in ditzelfde landschap is lange tijd beschouwd als een onderdeel dat voornamelijk vanuit beheersbaarheid en functionaliteit werd benaderd.

Sinds enkele decennia vindt hierin een kentering plaats: steeds vaker spelen ecologische motieven hierin een sturende rol. De natuur wordt steeds meer bij de inrichting van het landschap betrokken. Daarbij gaat het niet alleen meer om natuurbehoud, maar ook om natuurontwikkeling.

Door de inrichting van voormalige landbouwgronden en stadsranden worden bestaande natuurgebieden uitgebreid of met elkaar verbonden. 

Ook onze perceptie t.o.v. datgene wat wij als 'natuur' ervaren verandert. Juist daardoor valt het op dat de 'natuur' zoals men die inricht, gebaseerd is op een ideaalbeeld wat nog het best valt te omschrijven als de 'bedachte wildernis'. Men doet a.h.w. zijn best om de nieuw ingerichte landschappen er zo 'natuurlijk mogelijk' uit te laten zien. Dit levert opnieuw een landschap op, waarin de vormgeving in dienst staat van de functie, ook al is die functie in dit geval 'natuur'.

Het concept 'Kunst uit Natuur' wil deze vormen op een nieuwe manier benaderen.

 

De beleving van de natuur is een zintuigelijke ervaring, die voornamelijk bepaald wordt door de daarop groeiende vegetatie. Die ontstaat door de verschillen in bodemsoorten, vochtigheid, licht en hellingshoeken. Die beleving wordt gestuurd door vorm en kleur maar ook de structuursubstantie bepaalt de gevoelswaarde (ruw of zacht, massief of fragiel etc.).

 

Kunst uit Natuur

Door bij de inrichting van het landschap niet alleen de vorm als uitgangspunt te nemen maar ook verschillende grondsoorten te gebruiken als 'vorm-materiaal', wordt er een belangrijke dimensie toegevoegd aan het uiteindelijke ontwerp. 

Deze grondsoorten worden gebruikt om een combinatie van biotopen met elk hun eigen vegetatie en kleurverloop te creëren. De contrasten tussen deze biotopen zijn het uitgangspunt voor de nieuwe vormen in het ontwerp. Ook wordt gebruik gemaakt van gradiënten tussen droge en natte omstandigheden en voedselarme en voedselrijke situaties. Ook door het creëren van verschillende hellingshoeken, waardoor zonnige en beschaduwde plekken elkaar afwisselen. In het ontwerp kan er zowel in het platte vlak als driedimensionaal gewerkt worden.

Tijd speelt een belangrijke rol in dit concept, want met het verstrijken van de seizoenen zullen de kleuren en structuren steeds veranderen. Ook in de loop der jaren kan dit zich verder ontwikkelen.

 

Naast de landschappelijke en artistieke waarde hebben de kunstwerken ook een belangrijke natuurwaarde. Dat geldt voor de zich ontwikkelende vegetaties, maar ook voor de bijbehorende fauna zoals kleine zoogdieren, vogels, amfibieën dagvlinders en andere insecten.